INTERVIEW MET LOUIS VANHAVERBEKE

NL Je laatste voorstelling op Kunstenfestivaldesarts, Mikado Remix, ging in première in 2018. Daarna ben je een tijd uit beeld verdwenen. Wat is er in die periode gebeurd?

Na Mikado Remix ben ik in een heel moeilijke fase van mijn leven terechtgekomen. We stonden aan het begin van een grote tournee, maar ik heb die moeten annuleren. Dat was geen lichte beslissing, eerder een noodzakelijk stoppen, omdat het gewoon niet meer ging. Ik heb verschillende periodes gekend van mentale ontwrichting, met ook meerdere opnames in de psychiatrie. Het heeft jaren geduurd om opnieuw een soort evenwicht te vinden, om weer grond onder mijn voeten te voelen.

De pandemie heeft dat proces niet bepaald geholpen. Integendeel: voor iemand zoals ik, die vrij gevoelig is voor prikkels en stemmingen, werkte die periode eerder ontregelend dan verstillend. Wat voor sommigen een pauze was, voelde voor mij als een verlenging van een toch al lange en soms eenzame zoektocht. Het was een soort odyssee, met omwegen, terugvallen, kleine doorbraken, maar vooral: een traag, moeizaam zoeken naar houvast.

Hoe ben je uiteindelijk bij landbouw terechtgekomen?

Dat is eigenlijk heel organisch gegroeid. In die periode ben ik veel beginnen rondzwerven in de natuur. Ik merkte dat groene ruimtes een soort veiligheid boden, een plek waar ik kon zijn zonder meteen iets te moeten. Daar, tussen planten en seizoenen, voelde ik minder druk en meer ademruimte.

Via die omzwervingen ben ik op een biodynamische boerderij terechtgekomen. Wat mij daar meteen trof, was de manier waarop je actief kan zijn in een omgeving die niet tegen je werkt, maar met je meebeweegt. Het idee dat je op een zorgzame, bijna wederkerige manier met de aarde kan omgaan, heeft mij diep geraakt.

Ik ben me daar steeds meer in gaan verdiepen. Eerst via een opleiding herborisme, later ook biodynamische landbouw. Op een bepaald moment heb ik zelfs over-
wogen om volledig van carrière te veranderen. Ik had een enorme behoefte aan iets concreets, iets tastbaars: werk waarbij je met je handen bezig bent, waarbij de tijd niet abstract is, maar voelbaar in wat groeit, vertraagt, mislukt en opnieuw begint.

Ik raakte echt gebeten door het hele proces: zaaien, verzorgen, wachten. Door het idee dat landbouw ook een vorm van aandacht is, een manier van aanwezig zijn.

Hoe heb je van daaruit opnieuw de weg naar de kunsten gevonden?

Eigenlijk heeft die weg zichzelf opnieuw aangediend, zonder dat ik er bewust naar op zoek was. Tijdens het werken op het veld, vaak repetitief, soms zwaar, maar ook ritmisch en meditatief, merkte ik dat er iets begon te verschuiven. In die herhaling, in het contact met de grond, kwamen er plots weer beelden, gedachten, melodieën bovendrijven.

Er waren momenten van pure verwondering: iets dat ontkiemt, iets dat groeit zonder dat je het kan forceren. Die natuurlijke processen hebben mijn verbeelding opnieuw aangewakkerd. Het was alsof de creativiteit niet weg was, maar ergens onder de oppervlakte lag te wachten.

Tijdens het werk begonnen er spontaan liedjes naar boven te komen. Flarden tekst, ritmes die zich koppelden aan bewegingen van het lichaam, aan het tempo van het werk. Dat was geen bewuste terugkeer naar kunst, maar eerder iets dat zich opnieuw opdrong.

Ik zeg soms: ik ben geen goede boer, en misschien ook geen goede kunstenaar. Maar ik ben wel iemand die zich laat meeslepen door fascinatie en bewondering. Iemand die probeert te volgen waar de energie stroomt. En op een bepaald moment begon dat opnieuw richting de scène te bewegen.

Tractor Rapsodie is daar het resultaat van: een plek waar die twee werelden elkaar niet uitsluiten, maar in elkaar overlopen. Waar het hoofd en de grond elkaar voorzichtig proberen terug te vinden.

• Interview afgenomen door Dries Douibi, april 2026

**

Levenscycli

Bevruchting tot bloei,
geboorte en levensloop, 
van alles meemaken, 
op het einde de dood. 

Begin terug opnieuw,
nog een cyclus meer.
De tijd – tik-tak –
rolt verder.

Geboorte in de lente, 
van de natuur. 
Groeien en bloesem, 
klimmende temperatuur.

De herfst, de neergang, 
vallen van het blad. 
Winters loslaten, 
m’n dieptepunt, zwart gat.

**

Aarding

Ze zeggen: ‘Adem er doorheen,
laat gedachten vormen tot wolken. 
Focus op je ademhaling en laat
je brein niet langer tollen.

Laat het naar beneden stromen, 
volg de sensaties tot in de grond. 
Laat je voeten wortel schieten 
tot je in aarde, rust uitmondt.’

**

Boerenverstand

Gehoorzamen aan de massa…
Blijkbaar moet het zo.
Ik voel me beter aan de rand,
op den buiten, sowieso.

**

Isolement

De boer of de artiest?
Twee figuren, twee symbolen.
Precies! Het zijn illustraties
van vechten tegen windmolens. 

Als boer verbouw ik voedsel,
de basis van ons bestaan.
Als artiest verpats ik lucht,
concreet is er daar niets aan. 

**

Als waarde weerloos is,
waarom dan niet
de kunsten en de landbouw
zien als mijn loflied?

Moge ik blijven werken 
in landmaten en uren, 
zodat de goesting om te scheppen
mij zal blijven sturen.

Den boer, hij ploegde voort,
zijn veld, zijn ziel, zijn werk. 
Ik leerde van dit ambacht 
veel, het maakte mij weer sterk.

Maar kracht mag niet bot zijn,
liever zacht, zoals ze zeggen.
Boerenkunst is daarom wat
ik hier probeer samen te leggen.

Patatten

Chemie op het veld, chemie in mijn kop.
Ja ja ja, de snelheid kan niet op.
Medicatie, pesticide, dit refrein:
‘Productielogica moet efficiënt zijn.’

Wie buiten de logica wil bestaan,
krijgt het label ‘Pas u maar aan.’
Pssshht, sproei, op mijn terrein
moet elk plantje hetzelfde zijn.

Een ecosysteem verdient meer
dan exact hetzelfde keer op keer.
Wissen wat niet past in de rij,
monocult voor veld en voor mij.

Als ik niet groei op mijn manier,
gedwongen in dit keurslijf hier,
zeg ik: ‘Laat maar, ik kies variëteit,
geen enkelvoudige patat-identiteit.’

Wat wij slikken voor ons hoofd,
wat we sproeien op ’t veld: ongehoord!
Collectieve vergiftiging, stille dood.
Terwijl de markt ons efficiëntie bood.

Spuit het veld plat, geen spriet protesteert.
Verdoven de kop, geen gedachte rebelleert.
Wat buiten de rij groeit, met gif of pillen,
tot akker en mens gehoorzamen willen.

• Fragmenten uit het libretto van Tractor Rapsodie