Interview met Apichatpong Weerasethakul

Een memorandum helpt het geheugen door het opslaan van gebeurtenissen of observaties over een onderwerp. Van wat zou deze tentoonstelling een memorandum kunnen zijn?

In de loop der jaren zijn mijn films mijn geheugenbank geworden, deels omdat ik niet goed ben in onthouden. Vaak zijn er plaatsen, mensen, kleuren – zonder enige andere agenda. Het is ook een reis doorheen de geschiedenis van mijn huis.

De selectie van video’s en installaties lijkt een voorbeeld van hoe je recente werk steeds intiemer is geworden en steeds meer verbonden met je eigen land?

Het is altijd persoonlijk. Ik blijf gefascineerd door Thailand, met zijn lagen van verhalen, schoonheid en problemen. Ik merkte dat ik veranderde door het vastleggen zelf, vooral de laatste jaren, toen de politieke situatie hier erger werd. Ik maak me zorgen over onze obsessie met nationalisme, rechtschapenheid en spiritisme. Het affecteert de fundamentele rechten van mensen. Ik hoop dat Memorandum een aantal aspecten van deze reis weerspiegelt. Het is onmogelijk om alle installaties te presenteren, maar ik maakte een uiteenlopende selectie, van de eerste video van 17 jaar geleden tot de vrij recente. Voor mij weerspiegelen ze de ondergrondse, intieme sfeer van Cinema Galeries.

In een artikel dat je schreef voor Les Cahiers du cinéma dit jaar wees je op het belang van geesten in ons dagelijks leven. Het lijkt alsof ze echt deel uitmaken van je persoonlijke leven in deze tentoonstelling?

Ja. Er zijn verschillende soorten geesten die kwamen en gingen. Op de een of andere manier is het maken van film een soort exorcisme. Er waren spoken uit kinderverhalen en tv-shows en er waren spoken van politiek geweld. Feit en fictie zijn met elkaar verweven en op een gegeven moment doen ze er niet meer toe.

De slaap lijkt ook een nieuwe betekenis in je werk te krijgen, van Team (2007) tot Dilbar (2013) en Cemetery of Splendour (2015).

Voor mij is slapen iets als naar de bioscoop gaan. Er zijn verschillende scenario’s die we ‘s nachts ervaren die intenser zijn dan die van films. En voor ons zijn ze het meest relevant, omdat ze van ons zijn, ze komen voort uit ons geheugen. Ik richt me op het slapen en dromen als instrumenten om de werkelijkheid te ontlopen, om een andere wereld of idealisme te vinden. Het heeft zeker een politieke kant.

Er zal een reeks van vier kortfilmprogramma’s tijdens de retrospectieve te zien zijn. Hoe wil je dat wij jouw werk ervaren?

Neem de tijd en laat ze bij je binnenstromen zonder ze te analyseren. Het filmmaken is bij mij niet zo logisch, maar emotioneel. Soms zijn de termen ‘kortfilm’ en ‘installatie’ onderling inwisselbaar. Het is beter om ze gewoon als ‘licht’ te zien.

Hoe is je werk geëvolueerd van de eerste installaties, zoals Windows (1999), tot deze tentoonstelling? Zeker nu je een nieuwe laag aan je werk hebt toegevoegd met live performance?

Het verbaast me dat ik niet het gevoel heb dat mijn praktijk veel veranderd is. Natuurlijk ben ik meer bewust van de geschiedenis van het land geworden, maar de manier waarop ik film en experimenteer zijn dezelfde. Zelfs performance is in principe een ander soort cinema. Als ik ergens het verschil zou moeten situeren, dan denk ik dat ik mij in het begin eerder richtte op vormen. Maar de laatste tijd voel ik me minder beperkt in het vinden van nieuwe stemmen. Ik denk dat het het beste is om gewoon te luisteren naar je eigen ritme en het te vertalen zoals een kind dat zou doen.

Edouard Meier,

februari 2016